Ván lạng óc chó là gì? Từ gỗ lạng đến veneer hoàn thiện

Ván lạng óc chó là gì?

Ván lạng óc chó là tấm ván công nghiệp có bề mặt được phủ một lớp gỗ óc chó tự nhiên lạng mỏng. Phần lõi bên trong thường là MDF, HDF hoặc ván dán, còn lớp gỗ thật phía trên chỉ dày khoảng 0,3 đến 0,6 mm, đủ để giữ nguyên màu nâu trầm và đường vân đặc trưng của loài gỗ này.

Cây óc chó đen (Juglans nigra) mọc chủ yếu ở miền Đông và Trung Bắc Mỹ. Tâm gỗ có màu nâu socola ngả tím, dác gỗ sáng gần như kem, và chính sự tương phản đó tạo nên vẻ ngoài mà giới thiết kế nội thất theo đuổi suốt nhiều thập niên. Vì giá gỗ nguyên khối rất cao, cách kinh tế nhất để đưa chất liệu này vào công trình là lạng mỏng rồi dán lên cốt ván công nghiệp. Đó là lý do ván lạng ra đời.

Veneer gỗ óc chó

Gỗ óc chó được lạng như thế nào?

Quy trình bắt đầu từ khúc gỗ tròn được xẻ dọc thành từng khối lớn. Khối gỗ này được hấp trong hơi nước nóng nhiều giờ để thớ gỗ mềm ra, tránh nứt vỡ khi dao cắt đi qua. Sau đó, dao lạng bào từng lát mỏng theo một hướng cố định.

Điểm đáng chú ý là các lát gỗ lạng óc chó được giữ nguyên thứ tự vừa cắt ra, xếp thành bó theo đúng trình tự trong thân cây, mỗi bó thường 24 đến 32 lát. Nhờ vậy hai lát liên tiếp có vân gần như giống hệt nhau, và khi lật ngược một lát rồi ghép cạnh lát kia, người thợ tạo được hoa văn đối xứng liền mạch trên mặt ván. Veneer sau khi lạng được sấy về độ ẩm khoảng 6 đến 12 phần trăm, cắt bỏ phần rìa lẫn dác và mắt, khâu ghép thành khổ lớn cho vừa với khổ ván gỗ, rồi mới ép hoặc dán lên cốt ván. Cuối cùng là chà nhám và phủ sơn để bảo vệ bề mặt.

Ván lạng và veneer có giống nhau không?

Hai khái niệm này thường bị dùng lẫn lộn, dù chúng không hoàn toàn trùng nhau. Veneer là tên gọi của chính lớp gỗ mỏng vừa lạng ra, tức là một loại vật liệu. Còn ván lạng óc chó, hay ván veneer óc chó, là sản phẩm hoàn chỉnh gồm cốt ván cộng lớp veneer đã dán lên trên. Nói cách khác, veneer là nguyên liệu, ván lạng là thành phẩm.

Thị trường còn dùng thêm cụm "gỗ ghép veneer óc chó" để chỉ những tấm gỗ mà lớp mặt là veneer óc chó được dán lên cót gỗ ghép thanh. Hiểu đúng ba cách gọi này giúp chủ đầu tư đọc báo giá chính xác hơn, tránh tình trạng nghĩ rằng mình đang mua gỗ óc chó nguyên tấm.

Các sản phẩm gỗ công nghiệp dán veneer óc chó dùng trong nội thất

Các dạng vân từ gỗ lạng óc chó

Hướng dao đi qua thân cây quyết định hình dạng vân trên mặt ván. Khi lạng phẳng song song với đường kính, các vòng năm bị cắt chéo và hiện lên thành những hình chóp lồng vào nhau, quen gọi là vân núi. Kiểu vân này giàu chuyển động, hợp với các mảng lớn như vách ốp hay cánh tủ cao kịch trần.

Nếu khúc gỗ được xẻ làm tư rồi mới lạng, dao cắt gần như vuông góc với vòng năm, cho ra những đường sọc song song đều đặn. Vân sọc mang lại cảm giác trật tự và tiết chế, thường xuất hiện trong các thiết kế tối giản hoặc không gian làm việc. 

Ngoài hai dạng cơ bản, ván gỗ lạng óc chó còn có dạng vân với những gợn sóng chạy ngang thớ, vân chạc hình lông chim lấy ở đoạn phân nhánh, và vân nu là những xoáy mắt dày đặc cắt từ bướu trên thân cây. Ba loại này hiếm, lát nhỏ và giá cao, thường chỉ dùng cho chi tiết nhấn.

Cách ghép các lát veneer cũng tạo ra khác biệt lớn. Ghép đối xứng lật lát gỗ như lật trang sách, cho hoa văn cân đối qua trục giữa. Ghép trượt giữ nguyên chiều lát, tạo nhịp lặp đều. Ghép ngẫu nhiên xáo trộn thứ tự, cho bề mặt tự nhiên và ít công thức hơn. Cùng một khối gỗ, ba cách ghép cho ba kết quả thị giác khác hẳn nhau.

Các lá veneer được chọn lọc, khâu ghép để tạo nên hoa văn vân gỗ óc chó

Ứng dụng của ván lạng óc chó

Trong nhà ở, ván lạng óc chó xuất hiện nhiều nhất ở cánh tủ bếp, tủ quần áo, vách ốp đầu giường, cửa phòng và mặt bàn làm việc. Ở công trình thương mại, chất liệu này thường được chọn cho quầy lễ tân, phòng họp và sảnh khách sạn, những nơi cần một bề mặt mang tính thẩm mỹ, chiều sâu và vẻ đẹp sang trọng vượt thời gian.

Tuy vậy, cần nhìn nhận vài giới hạn của loại vật liệu này. Lớp veneer gỗ thật rất mỏng nên rất dễ lộ cốt nếu chà nhám quá tay, và một vết xước sâu gần như không thể xử lý tại chỗ. Bề mặt ván lạng óc chó phải sơn phủ ngay sau khi thi công, kéo dài tiến độ thêm nhiều ngày và phụ thuộc vào thời tiết. Màu sắc giữa các lô gỗ cũng khó đồng nhất tuyệt đối, chưa kể óc chó tự nhiên có xu hướng nhạt màu dần khi tiếp xúc ánh sáng lâu năm. Với khí hậu nồm ẩm ở miền Bắc, độ ổn định của lớp veneer mỏng khi dán lên cốt gỗ cũng là điều cần cân nhắc.

Khi vân óc chó được tái hiện trong bộ sưu tập Đôi Mắt

Chính từ những giới hạn trên, nhiều nhà sản xuất bề mặt đã tìm cách tái hiện vân óc chó bằng công nghệ trên các bề mặt melamine. Bộ sưu tập Đôi Mắt của Gỗ Minh Long đi theo hướng này, dùng công nghệ V Số bí truyền để tái hiện lại chất cảm từ gỗ óc chó trên ván gỗ công nghiệp, với năm thiết kế được đặt tên theo vùng Ngũ Đại Hồ Bắc Mỹ, quê hương của cây óc chó đen.

Năm mã màu trong BST Đôi Mắt trải dài với năm sắc độ đậm, nhạt khác nhau. ML E064 nhạt nhất trong tông nâu ngả vàng, giữ được sự thoáng đãng cho phòng nhỏ. ML H230 đậm hơn một bậc, mang sắc nâu trung tính dễ phối. ML O244 nghiêng về sắc nâu ấm, hợp với không gian sinh hoạt chung. ML M281 nâu trầm rõ nét, tạo tương phản mạnh với các mảng diện tích sáng màu trong không gian nội thất. ML S406 mang màu nâu socola đậm, thường dùng cho các mảng nhấn hoặc nội thất theo hướng trầm tĩnh, thích hợp với các phong cách Cô điển, Tân cổ điển hoặc các phong cách theo hơi hướng Á Đông.

5 thiết kế trong BST Đôi Mắt của Gỗ Minh Long

So với ván lạng truyền thống, BST Đôi Mắt giải quyết được đúng những điểm yếu đã nêu ở trên. Bề mặt chịu xước tốt hơn hẳn lớp veneer mỏng, nên phù hợp với cánh tủ bếp hay mặt bàn. Ván ra khỏi xưởng đã hoàn thiện, không cần sơn phủ tại công trình, rút ngắn đáng kể thời gian thi công. Độ ổn định trước thay đổi độ ẩm và nhiệt độ cũng cao hơn, thích hợp với khí hậu đặc trưng của Việt Nam. Bên cạnh đó, màu sắc của các thiết kế được kiểm soát cố định theo mã nên việc thi công, sửa chữa về sau không gặp cảnh lệch màu, lệch tông giữa các lô sản xuất với nhau. Cuối cùng, chi phí tổng thể, tính cả nhân công hoàn thiện, thường thấp hơn phương án gỗ ghép veneer óc chó.

Điều đó không có nghĩa ván lạng óc chó mất chỗ đứng. Với những công trình đề cao giá trị của vật liệu thật, chủ đầu tư chấp nhận chi phí bảo dưỡng và những phức tạp trong quá trình thi công, thì veneer tự nhiên vẫn là lựa chọn khó thay thế. Vấn đề nằm ở chỗ xác định rõ công trình cần gì: một bề mặt để chiêm ngưỡng, hay một bề mặt để sử dụng hằng ngày trong nhiều năm với chất cảm chân thực không thua kém gỗ tự nhiên.

Nếu yêu thích các bề mặt V Số vân gỗ óc chó, hãy khám phá BST Đôi Mắt tại đây hoặc liên hệ Gỗ Minh Long để nhận mẫu thật trải nghiệm.