E0 và E1 khác nhau như thế nào? Hiểu đúng về tiêu chuẩn phát thải formaldehyde trong gỗ công nghiệp

Khi lựa chọn gỗ công nghiệp cho nội thất, người dùng thường gặp các ký hiệu như E0, E1, E2 trên thông tin sản phẩm và mặc định hiểu rằng “E0 tốt hơn E1”. Cách hiểu này đúng ở một mức độ nhất định, nhưng chưa phản ánh đầy đủ câu chuyện về vật liệu. Để chọn đúng, cần biết E0 và E1 đang đánh giá điều gì, khác nhau ở đâu, và liệu có phải cứ E0 là phù hợp hơn trong mọi trường hợp hay không.

Tiêu chuẩn phát thải formaldehyde E0 và E1 là gì?

E0 và E1 là những mức phân loại liên quan đến nồng độ phát thải formaldehyde từ vật liệu gỗ công nghiệp (gỗ nội thất). Trong quá trình sản xuất MDF, HDF, ván dăm hay ván ép, các thành phần gỗ được liên kết với nhau bằng keo, mà phần lớn là keo gốc urea-formaldehyde. Loại keo này bền, đóng rắn nhanh và chi phí hợp lý, nhưng có thể giải phóng dần khí formaldehyde theo thời gian (lên tới 15 năm), nhất là trong môi trường nhiệt và ẩm như khí hậu tại Việt Nam. Vì vậy, lượng formaldehyde mà tấm ván phát thải ra chính là chỉ số được các “tiêu chuẩn E” (cách viết tắt của các tiêu chuẩn đo lường như EN 13986…) kiểm soát.

Cần kiểm soát nồng độ phát thải formaldehyde trong gỗ công nghiệp

E1 là gì?

E1 là tiêu chuẩn phổ biến và lâu đời nhất trong ngành nội thất. Nguồn gốc của nó đến từ Đức năm 1980, khi nước này lập ra ba cấp E1, E2, E3 để phân loại phát thải formaldehyde của ván gỗ, về sau trở thành nền tảng cho tiêu chuẩn châu Âu EN 13986 và phương pháp đo EN 717-1.

Ở châu Âu, vật liệu chỉ được xếp loại E1 khi nồng độ phát thải formaldehyde không vượt quá 0,124 mg/m³ (tương đương khoảng 0,1 ppm) đo bằng phương pháp buồng khí. Đây cũng được xem là ngưỡng nền tối thiểu để vật liệu được phép dùng trong trang trí nội thất tại thị trường châu Âu và một số quốc gia khác trên thế giới.

E0 là gì?

E0 là cấp kiểm soát nồng độ phát thải formaldehyde chặt chẽ hơn E1, với giới hạn nồng độ ≤ 0,050 mg/m³. Nói cách khác, vật liệu đạt E0 “nhả ra” ít formaldehyde hơn so với vật liệu đạt E1 theo cùng phương pháp kiểm tra. Vì vậy, E0 thường được chọn cho những dòng sản phẩm hướng đến không gian yêu cầu cao hơn, công trình chú trọng chất lượng môi trường trong nhà, như gia đình có người già, trẻ nhỏ, hay môi trường phòng sạch, bệnh viện và các dự án nội thất cao cấp, các công trình nghỉ dưỡng tiêu chuẩn cao. Tại nhiều thị trường, E0 từng tồn tại như một tiêu chuẩn khuyến nghị hơn là bắt buộc.

E0 và E1 khác nhau ở điểm nào?

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai cấp nằm ở lượng formaldehyde được phép phát sinh từ vật liệu. Bảng dưới đây tóm tắt các điểm khác nhau kèm con số cụ thể:

Một lưu ý quan trọng là cùng một “cấp độ E” nhưng con số sẽ thay đổi tùy phương pháp đo lường, nên việc đọc kết quả luôn phải gắn với phương pháp thử. Cùng một tấm ván, đo bằng buồng khí sẽ cho giá trị tính theo mg/m³, còn đo bằng bình hút ẩm lại cho giá trị theo mg/L, và hai thang này không thể quy đổi máy móc cho nhau:

E0 có phải luôn tốt hơn E1?

Nếu chỉ xét riêng nồng độ phát thải formaldehyde thì E0 đúng là có mức kiểm soát thấp hơn E1. Nhưng khi lựa chọn vật liệu, không nên nhìn vào một chỉ số duy nhất. Một tấm ván nội thất còn cần đáp ứng nhiều yếu tố khác như độ ổn định kích thước, khả năng bám vít, độ bền liên kết, khả năng gia công và khả năng thích ứng với môi trường sử dụng.

Nồng độ phát thải formaldehyde chỉ là một trong nhiều yếu tố quyết định chất lượng ván gỗ

Ví dụ, chọn vật liệu làm cánh tủ lớn cần độ ổn định, không dễ cong vênh; một tấm gỗ dùng ở khu vực bếp lại cần quan tâm thêm khả năng chịu ẩm. Lựa chọn vật liệu đúng luôn cần phù hợp với từng mục đích sử dụng, trong đó, nồng độ phát thải formaldehyde là điều kiện cần để đảm bảo chất lượng chứ không phải điều kiện đủ để lựa chọn 1 tấm gỗ tốt.

E0 có phải là “không có formaldehyde”?

Đây là một trong những hiểu nhầm phổ biến nhất do hiệu ứng truyền thông và do bản thân ký hiệu “0”. E0 không có nghĩa là vật liệu hoàn toàn không tồn tại formaldehyde. Trên thực tế, ngay cả gỗ tự nhiên cũng chứa một lượng nhỏ formaldehyde sinh ra từ quá trình phân hủy tự nhiên của các thành phần trong gỗ. Vì vậy, con số 0 trong ký hiệu E0 không phản ánh việc “không có”, mà phản ánh việc lượng formaldehyde phát thải ra được kiểm soát ở mức rất thấp, an toàn với con người, cụ thể là ≤ 0,050 mg/m³ theo tiêu chuẩn đánh giá. Hiểu đúng điều này giúp người dùng tránh kỳ vọng sai và đọc thông số một cách tỉnh táo hơn.

Tiêu chuẩn E0, E1 khác gì với NAF và ENF?

Khi thị trường xuất hiện ngày càng nhiều thuật ngữ, việc phân biệt các nhóm khái niệm trở nên cần thiết. Về bản chất, E0 và E1 trả lời cho câu hỏi “vật liệu phát thải bao nhiêu?”, tức đo lường hàm lượng formaldehyde kết quả ở đầu ra.

Trong khí đó, NAF (Non-Added Formaldehyde) là một tiêu chuẩn của Mỹ và trả lời cho câu hỏi “vật liệu được tạo ra bằng công nghệ gì?”. NAF hướng đến việc không bổ sung formaldehyde trong hệ keo sản xuất, chẳng hạn dùng keo pMDI thay cho keo urea-formaldehyde, tức là kiểm soát phát thải formaldehyde ngay từ sản xuất đầu vào.

Tấm OSB và Plywood Marine Gỗ Minh Long đạt tiêu chuẩn NAF (hay còn gọi là “0E” theo cách gọi của Gỗ Minh Long)

Đối với tiêu chuẩn ENF (Tiêu chuẩn Trung Quốc để chỉ các loại ván phát thải cực thấp, ≤ 0,025 mg/m³ theo GB/T 39600-2021) lại hướng đến mức phát thải nghiêm ngặt nhất ở sản phẩm cuối cùng.

Có thể tóm gọn: E0 và E1 đánh giá mức phát thải, ENF đánh giá mức kiểm soát phát thải rất nghiêm ngặt, còn NAF là công nghệ tạo ra vật liệu không chứa formaldehyde trong thành phần keo.

Vì sao hiện nay nhiều thương hiệu nhắc đến E0, E1?

Khi ngành nội thất phát triển, người dùng ngày càng quan tâm hơn đến nguồn gốc và chất lượng vật liệu. Một không gian không chỉ cần đẹp, mà còn cần bền và an toàn trong quá trình sử dụng, phù hợp với môi trường sống và có thông tin minh bạch về chất lượng. Mối quan tâm này có cơ sở sức khỏe rõ ràng bởi formaldehyde là một trong những nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng sống. Nó là chất gây kích ứng mắt, mũi, họng ở nồng độ thấp và được nhiều tổ chức xếp vào nhóm nguy cơ với phơi nhiễm dài hạn ở nồng độ cao, nên Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị giữ nồng độ formaldehyde trong không khí trong nhà ở mức an toàn. Với phòng ngủ, phòng trẻ em hay căn hộ kín dùng điều hòa thường xuyên, việc kiểm soát nồng độ phát thải formaldehyde trở thành một phần của chất lượng sống, và đó là lý do các tiêu chuẩn như E0, E1, NAF, ENF ngày càng được nhắc đến nhiều hơn.

Gỗ Mộc – sản phẩm của Gỗ Minh Long đạt tiêu chuẩn NAF và E0, thân thiện với môi trường và sức khỏe

Gỗ Minh Long và sự minh bạch trong tiêu chuẩn vật liệu

Tại Việt Nam, Gỗ Minh Long là một trong những đơn vị sớm đưa tiêu chuẩn E1 vào thị trường từ giai đoạn 2018–2019, khi khái niệm kiểm soát phát thải trong gỗ công nghiệp còn chưa phổ biến với nhiều người dùng. Theo định hướng của doanh nghiệp, việc công bố tiêu chuẩn không dừng ở tên gọi mà đi kèm thông tin rõ ràng về chỉ số kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng, kết quả kiểm nghiệm và chứng nhận từ bên thứ ba. Bởi với vật liệu nội thất, điều quan trọng không chỉ là một lời cam kết, mà là khả năng để người dùng tự kiểm tra và hiểu được sản phẩm mình lựa chọn.

E0 và E1 đều là những tiêu chuẩn giúp người dùng đánh giá nồng độ phát thải formaldehyde trong gỗ công nghiệp. Nếu E1 (≤ 0,124 mg/m³) là mức nền phổ biến, thì E0 (≤ 0,050 mg/m³) hướng đến mức kiểm soát phát thải thấp hơn. Tuy nhiên, một vật liệu tốt không được quyết định chỉ bởi một ký hiệu. Lựa chọn đúng cần nhìn vào tổng thể: tiêu chuẩn phát thải, công nghệ sản xuất, độ bền và sự phù hợp với không gian sử dụng. Khi đọc thông số gắn với phương pháp đo và chứng nhận từ bên thứ ba, người dùng mới thực sự nắm bặt được chất lượng của vật liệu mình đang chọn.